Achtergrondrapport bij Circulaire economie in kaart
In een circulaire economie worden zo min mogelijk primaire grondstoffen gebruikt (Potting et al. 2018; Rood & Hanemaaijer 2017). Zo worden de belasting van het milieu die met het gebruik van grondstoffen gepaard gaat en de afhankelijkheid van internationale grondstoffenleveranciers verminderd. Dit rapport beschrijft de methode en het resultaat van een brede inventarisatie van activiteiten die op dit moment bijdragen aan een circulaire economie in Nederland. In het hoofdrapport Circulaire economie in kaart zijn we ingegaan op de resultaten van de inventarisatie, de belemmeringen die initiatieven ondervinden en de aanbevelingen (PBL 2019). Daarmee helpt de inventarisatie de overheid in haar zoektocht naar mogelijkheden om de overgang naar een circulaire economie te versnellen.De inventarisatie bestaat uit activiteiten die het gebruik van primaire grondstoffen in de economie (kunnen) verlagen. De strategieën zoals gedefinieerd op de circulariteitsladder (R-ladder), zoals refuse, reduce, repair en recycle, zijn hiervoor als uitgangspunt genomen. Voor de inventarisatie is gebruik gemaakt van bestaande overzichten van circulaire activiteiten, het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen (LISA) en een webcrawler met algoritme. De gevonden activiteiten zijn allen toegedeeld aan een strategie op de R-ladder en aan een transitieagenda.
Er vinden al veel circulaire activiteiten plaats in Nederland en het spectrum van activiteiten is veel breder dan vaak gedacht. De inventarisatie bestaat uit meer dan 85.000 activiteiten waarbij circa 420.000 banen bij zijn betrokken. De activiteiten lopen uiteen van het vervangen van fossiele grondstoffen door biomassareststromen (bijvoorbeeld in bioplastics) of het voorkomen van voedselverspilling, tot hergebruik van koelkasten, de reparatie van fietsen en het recyclen van afval. De meeste activiteiten zijn heel normaal in onze samenleving, zoals het recyclen van glas of de verkoop van tweedehandsauto’s. Meer dan 70.000 van de gevonden activiteiten repareren allerlei producten, zoals fietsen, auto’s, meubels, schoenen en computers. Het grootste gedeelte van de circulaire activiteiten (69%) is gecategoriseerd onder de transitieagenda Consumptiegoederen, gevolgd door de transitieagenda Bouw (17%) en die van de Maakindustrie (16%). Gezien vanuit de verschillende R-strategieën bevat de categorie reparatie verreweg de meeste activiteiten.
De inventarisatie bevat ongeveer 1.500 activiteiten die innovatief zijn. Zij gebruiken vernieuwende productontwerpen, technologieën of businessmodellen of hebben nieuwe toepassingen voor bestaande productontwerpen, technologieën of businessmodellen. De meeste innovatieve activiteiten zijn gericht op recycling.
De geografische spreiding van circulaire activiteiten blijkt de algemene spreiding van economische activiteiten en bevolking in Nederland te volgen. In de grote steden zijn namelijk meer circulaire activiteiten. Bedrijven zijn bij verreweg de meeste activiteiten betrokken als initiatiefnemer. Daarnaast zijn er activiteiten met burgers, maatschappelijke organisaties, overheden en kennisinstellingen als initiatiefnemers. Circulaire activiteiten hebben ook andere maatschappelijke doelen dan alleen milieudruk en afhankelijkheid verminderen, zoals sociale en leefomgevingsdoelen en doelen op het gebied van klimaat en woningbouw.
Dit is de eerste inventarisatie in zijn soort. Het is lastig om te zeggen hoe dekkend de inventarisatie is, en in hoeverre dit een over- of onderschatting oplevert van circulaire activiteiten. Een belangrijke kanttekening is dat een deel van de bestaande circulaire activiteiten op het gebied van landbouw en biomassa niet in beeld zijn. Verder is de schatting van het aantal innovatieve initiatieven conservatief.
11th February 2020